Gerrako administrazioa

 Ikasleengan lortu nahi diren jarrerak:

• Autonomia historikoaren jatorria ulertzea
• Instituzioen balioa ulertzea
• Gatazkak kudeatzeko gaitasun politikoaren balioa ulertzea
• Gizartearen antolaketarekiko interesa
• Gure erakundeen historiarekiko ezagutza eta errespetua bultzatzea
• Informazio-iturriak bilatzen eta aukeratzen jakitea
• Jakin-mina eta gaiaz gehiago jakiteko interesa piztea

Bideoa ikusi aurretik

Gaiaren aurkezpena egin. Ikasleen aurrezagutzak aktibatu, gisa honetako galderak eginez talde handian:

- Zer da autonomia-estatutu bat eta zertarako balio du?

- Ba al zenekiten Gerra Zibilean Euskadik gobernu propioa zuela?

- Ba al dakizue nor den Jose Antonio Agirre?

- Zer uste duzue egingo duela gobernu batek gerra garaian?

- Ezagutzen al duzue Euskadiko dirua edo euskal dirua?

- Zer iruditzen zaizue herrialde batek gerra betean gobernu berri bat sortzea?

- Zuen ustez, zaila izango al da herrialde bat gobernatzea bonbardaketak eta gerra dauden bitartean?

- Zer iruditzen zaizue herrialde batek bere dirua sortzea?

- Zer emozio pizten dizue "erbeste" hitzak?

Bideoa ikusi bitartean

1. Bideoa ikusi aurretik zituzten aurrezagutzak eta bideoa ikusi bitartekoak alderatu, ea aurrez hitz egindakoarekin bat datozen.
2. Atentzioa eman dieten pasarteak gogoan hartu.
3. Ezagutzen ez dituzten hitzak, izenak edo erreferentziak apuntatu ditzatela. (Adib.: “estatutua”, “Jose Antonio Agirre”, “euskal dirua”, ...)

 Bideoa behar adina aldiz ikusiko dute, informazioari ahalik eta etekin handiena ateratzeko.

Bideoa ikusi ondoren

1. Ziurtatu ulertu dutela Argitu zalantzak. 
2. Bideoari buruzko hausnarketak eta iritziak partekatu, talde(t)an:

- Zergatik izan zen hain garrantzitsua Eusko Jaurlaritzaren sorrera?

- Zer egiteko gai izan zen Eusko Jaurlaritza denbora labur horretan?

- Zergatik sortu zuten euskal dirua? Zer gertatu zitzaion euskal diruari gerra galdu ondoren?

- Gaur egun euskal moneta existitzea posible dela uste al duzue?

- Zergatik joan zen Eusko Jaurlaritzaren gobernua erbestera?

- Gaur egun jende askok ez daki Gerra Zibilean Euskal Herriak bere gobernua, armada eta dirua izan zituela. Zergatik?

3. Azken ekoizpena: Hainbat ekoizpen garatu daitezke. Hiru adibide eskaintzen dira hemen. Ikasleek horietako bat aukeratu dezakete edo ordezko bat proposatu, edo proposamen bat baino gehiago ere egin ditzakete.

• Historia egiten. Ariketa honetan taldeka ikerketa bat egitea proposatzen da. Ikasleek Euskal Autonomia Erkidegoko lehenengo gobernuaren sorrera, 1936ko Estatutua, lehenengo lehendakariaren figura eta gobernuaren erbesteratzea aztertuko dituzte, besteak beste.

  Ikasleak 4-5 laguneko taldetan banatuko dira, eta talde bakoitzak lehenengo Eusko Jaurlaritzaren jardunaren alderdi bat ikertuko du:

  • Euskal Estatuta eta Eusko Jaurlaritzaren sorrera
  • Jose Antonio Agirreren biografia
  • Gerra garaiko gobernuaren antolaketa
  • Erbesteko euskal gobernua

  Hona hemen atal bakoitzerako jarraitu dezaketen egitura edo gida txiki bat:

Beharrezko informazioa bildu, aukeratu eta laburtu ondoren, talde bakoitzak 8-10 minutuko ahozko aurkezpen bat prestatuko du gelakideen aurrean aurkezteko. Aukeratu dituzten argazkiak ere erakutsi eta azalduko dituzte.  

Amaitzeko, azken hausnarketa bat egingo dute irakaslearekin batera:

Zer da zailagoa: gerra batean borrokatzea ala herrialde bat gobernatzen jarraitzea?

• Hitzen arrastoan. Ikasleek eus webgunean aurkituko dituzten gerra garaiko euskal administrazioarekin lotutako hiru testigantza aztertu eta transkribatuko dituzte: Eibarko (Gipuzkoa) hizkeran emandako bat, Alegiako (Gipuzkoa) hizkeran grabatutako bat eta Biriatukoan (Lapurdi) jasotako hirugarren bat (azken hau, Ipar Euskal Herrian kokatuta dagoenez, Bigarren Mundu Gerrarekin ere lotzen dena). Testigantza horien aberastasun linguistikoa ezagutzeko aukera izango dute, eta ahozko iturrien garrantzia, entzumen aktiboa eta hausnarketa kritikoa sustatuko dira, besteak beste.

Hona hemen erabiliko ditzazketen testigantzak:

• GASPAR ALVAREZ LUCIO (Eibar, 1918-2012): Eibarko Udala Bilbon
• SANTOS IRAZUSTABARRENA ERMINA ( Alegia, 1928-2018): Gerraren lehenengo asteak
• JOAQUIN ARIZAGA (Biriatu, 1929-2013): Espainiako gerratik Frantziako armadara

Segidan, talde bakoitzak idatzizko aurkezpen labur bat prestatuko du, testigantzen alderdi historikoak azalduz, eta, aldi berean, hizkeraren ezaugarri interesgarrienak nabarmenduz.

Amaitzeko, hausnarketa egingo dute denen artean:

Zergatik da garrantzitsua pertsonen testigantzak eta hizkerak jasotzea eta gordetzea?

• Gaur egunera begira. Ikasleek Ipar Euskal Herrian erabiltzen den “Euskoa” tokiko moneta ezagutzeko proposamena da hau. Baina, horretarako, 1936ko Gerra Zibilean Eusko Jaurlaritzak sortutako euskal dirua aztertuko dute. Horrela, bi garai eta bi testuinguru oso desberdinetan sortutako bi moneten arteko loturak eta desberdintasunak alderatuko dituzte.

 Proposamen honen helburu didaktiko nagusia tokiko moneten funtzio ekonomikoa, soziala eta sinbolikoa ulertzea eta moneta batek identitate kolektibo baten eraikuntzan izan dezakeen papera ezagutzea dira.

Hasteko, ikasleak lau pertsonako taldetan banatuko dira, eta irakasleak 1936ko euskal bilete bana banatuko die (koloretan inprimatuta), inolako azalpenik eman gabe. Bost-hamar minututan, bilete hori aztertu eta zer den asmatzeko hipotesiak egingo dituzte. Hona hemen galdera gidari posible batzuk:

Zer objektu da?

Noizkoa da?

Zer ikur edo sinbolo agertzen dira?

Nork sortu zezakeen?

Zergatik ez dugu gaur egun ezagutzen?

Denbora pasata, talde bakoitzaren hipotesiak bateratuko dituzte. Irakasleak, zalantzak argitzeko, 1936ko euskal monetaren edo “euskal pezeta”ren testuingurua azalduko du.

Garai batean Euskadik moneta propioa izan zuela argitu ostean, proposamen honen hurrengo urratsa gaur egunera begira jartzea eta gaur egun Ipar Euskal Herrian erabiltzen den Euskoa ezagutzea izango da. Ikasleek, berriz ere taldetan jarrrita, Euskoaren webgunea bisitatutako dute minutu batzuez. Jarraian, galdera motz batzuei erantzungo diete, eta erantzunak taula batean jaso:

Taula osatu ondoren, talde bakoitzak bost minutuko aurkezpen txiki bat prestatuko du eta bi moneten alderaketatik aterarako ondorio nagusiak azalduko ditu. Aurkezpenean, bi monetek dituzten antzekotasunak eta desberdintasunak aipatu beharko dituzte.

Jarduera amaitzeko, irakasleak galdera bat planteatuko du:

Moneta batek dirua trukatzeko balio du soilik, ala komunitate baten balioak, identitatea eta helburuak ere islatu ditzake?

4. Ekoizpena partekatzea. Ahozko aurkezpenak, aurkezpen artistikoak, idatzizko gogoetak eta hausnarketa pertsonalak egingo dituzte ikasleak.

Ebaluazio-irizpideak

Unitate didaktiko honen ebaluazioak izaera jarraitua, hezigarria eta integrala izango du. Helburua ez da soilik ikasleek azken emaitza batean lortutakoa baloratzea, baizik eta ikaskuntza-prozesu osoan zehar egindako aurrerapena identifikatzea eta ikasle bakoitzari bere ikaskuntza hobetzeko orientabideak eskaintzea.

Horretarako, ebaluazioa hiru ikuspegitatik ulertuko da: ikasleen ikaskuntzaren ebaluazioa, irakaskuntza-prozesuaren ebaluazioa eta unitate didaktikoaren ebaluazioa.

Ikasleen ikaskuntzaren ebaluazioa

Ikasleen ikaskuntza hiru unetan baloratuko da: hasieran, garapenean eta amaieran.

Hasierako ebaluazioaren helburua ikasleen aurretiazko ezagutzak, interesak, aurreiritziak eta gaiaren inguruko bizipenak ezagutzea izango da. Horretarako, unitate bakoitzaren hasieran proposatutako galdera-sortak, ideia-jasa, ahozko elkarrizketak eta hausnarketa laburrak erabiliko dira.

Prozesuko ebaluazioa unitate osoan zehar egingo da. Irakasleak ikasleen parte-hartzea, lankidetza, ikerketa-prozesua, ahozko zein idatzizko adierazpena, iturri historikoen erabilera eta pentsamendu kritikoa behatuko ditu. Aldi berean, ikasleei etengabeko feedbacka emango zaie, beren ikaskuntza hobetzen joan daitezen.

Amaierako ebaluazioan, unitate bakoitzean egindako azken ekoizpenak eta aurkezpenak baloratuko dira. Ez da produktu finala soilik kontuan hartuko; prozesuan izandako bilakaera, lankidetza, autonomia eta hausnarketa-gaitasuna ere ebaluatuko dira.

Ebaluazio hori egiteko hainbat tresna erabiliko dira:

• Behaketa sistematikoa.
• Kontrol-zerrendak.
• Errubrikak.
• Talde-lanen eta ahozko aurkezpenen balorazioa.
• Ikasleen koadernoa eta jarduera idatziak.
• Autoebaluazioa eta koebaluazioa.

Autoebaluazioaren bidez, ikasleek beren ikaskuntzaren inguruan hausnartuko dute. Horretarako, unitate bakoitzaren amaieran galdera labur batzuei erantzungo diete, hala nola: Zer ikasi dut? Zer egin dut ondo? Zer hobetu dezaket?

Koebaluazioaren bidez, berriz, talde-lanetan parte hartu duten ikasleek elkarren ekarpena baloratuko dute aurrez adostutako irizpideen arabera (parte-hartzea, errespetua, lankidetza, komunikazioa eta ardura).

Irakaskuntza-prozesuaren ebaluazioa

Ebaluazioak irakaslearen jarduna ere barne hartuko du. Unitate didaktikoaren amaieran, irakasleak bere esku-hartzea aztertuko du, egindako plangintzaren egokitasuna eta erabilitako metodologiaren eraginkortasuna baloratuz.

Horretarako, honako alderdi hauek hartuko dira kontuan:

• Helburu didaktikoak eta konpetentziak lortu diren.
• Proposatutako jarduerek ikasleen interesa eta motibazioa piztu duten.
• Denboraren antolaketa egokia izan den.
• Erabilitako baliabide didaktikoak (Ahotsak.eus-eko testigantzak, ikus-entzunezko materialak, dokumentuak, mapak eta bestelako baliabideak) erabilgarriak izan diren.
• Ikasleen behar anitzei erantzuteko neurriak nahikoak izan diren.
• Erabilitako ebaluazio-tresnek ikasleen ikaskuntza modu egokian islatu duten.

Hausnarketa hori irakaslearen autoebaluazio-fitxa baten bidez jasoko da, hurrengo ikasturteetan unitatea hobetzeko proposamenak egiteko.

Unitate didaktikoaren ebaluazioa

Azkenik, unitate didaktikoaren beraren balorazioa egingo da. Horretarako, ikasleen iritzia ere kontuan hartuko da galdetegi labur baten bidez. Galdetegi horretan, jardueren interesa, zailtasun-maila, motibazioa, erabilgarritasuna eta proposamen metodologikoaren egokitasuna baloratuko dituzte.

Lortutako informazio guztia (ikasleen emaitzak, irakaslearen autoebaluazioa eta ikasleen iritzia) batera aztertuko da, etorkizunean unitate didaktikoa egokitzeko eta hobetzeko.

Ebaluazio-tresnen laburpena