Armairutik ateratzen

Homosexualitatea publikoki agertzeari “armairutik ateratzea” esaten zaio. Izan ere, heterosexuala izatea hartzen da normaltzat, eta homosexualek/bisexualek beren sexu-lehentasunen berri eman behar izaten dute. Hainbat esperientzia bildu ditugu bideo honetan.

Mailak: DBH

Proiektuak: EIMA 2.0. Herritarren ahotsak: transmisioa ikasgelan

Ikasgaiak: Balio etikoak

Gaiak: Genero-aniztasuna

5 puntu 5 izarreko maximotik
Iritzi 1 guztira

Iñigo Etxezarreta (Donostia, 1995): Ematen du heterosexualak beti heterosexual jaiotzen direla eta hor ez dagoela inungo prozesurik eta zerbait naturala dela. Eta gero, LGTBQ+ pertsona batek egiten duenean apostua esatearena, beti daude galdera hoiek: noiz jakin zenun? nola deskubritu zenun? zalantzak izan zenitun? Jende batek baditu eta beste batek ez. Nik super argi izan nuen beti. Ez nuen zalantzarik. Konturatu nintzen edozein beste pertsona konturatzen den moduan, edo beste pertsona heterosexualak konturatzen diren moduan, ez?

Kattalin Miner (Hernani, 1988): Hau da galdera bat lesbiana guztiei iten digutena, ez? Noiztik dakizu? Ez dakit ze… Eta da… oso zaila… Jende batek badaki oso garbi, ez? Neri oso zaila iten zait erantzutea, ez? ze zuk bai hartzen dezu zure burua disidente baten, ikusten dezu txikitatik fallo bat dagola hor; sozialki fallo bat dao, ez? Ze futbolarena, mutilen gauzak gustatzearena... baina, inkluso, eta ya pixka bat nerabezarora gerturatzen hasten zeranean, inkluso ya ez dala futbola gustatzen zaizula o mutilen gauzak gustatzen zaizkizula... ezin dezula bete mandatua. Inposiblea da, mozorrotu ingo zinake feminidadearen mandatua edo heterosexualitatearen mandatua bete behar bazenu. Ez zaude komodo, raroa da, gorputzak ez du onartzen. Ez dakit nola esan, ez? Ordun gehiago daukat hor ya lesbianismoari atxikitzen zaion desira sexual edo afektiboari dagokiona baino. Ez? Osea, gehiago ikusten nun enkajatzen ez zun gauza batzuk zeudela eta hortik eraikitzea nere identidadea, ez?

Josebe Iturrioz (Ordizia, 1978): Txikitatik mila gauza gertatu zaizkit, bainan beti jakin izan dut ez nintzela normala, ez zegoen… ez zeuden erreferentziarik. Gizarteak bueltatzen dizuna da ez zarela kabitzen. Eta gero, aldiz, ere badare keinu batzuk oso inportanteak: ba etxean esatea ez dudala berriro gona bat jarriko eta ez behartzea, adibidez. Edo ilea moztea erabakitzea eta ezer ez esatea, ez? Bainan, joe, ni konturatu nintzanean neskentzako ilea moztea zala kriston mobida, kostatu zitzaidan ulertzea zergatik, ez? Niretzako… nik beti eramaten nuelako motza, ez?

Amaia Agirre (Amasa-Villabona, 1977): Ni ibili nitzan urte askoan, ez, ba nere sexu-joera definitu ezinda. Hor ere segurasko bildurretik. Nik uste bildurra nire bizitzako zenbait gauzatan erabaki haundiak… osea, eragin haundia izan dula. Eta da: ez nekin mutilzalea nitzan, neskazalea nitzan, bisexuala nitzan... hor ibili naiz barne-burruka handietan. Eta oholtza gainean ere tira ta tira ta tira eta nereari egoskorkerian eutsi nahiak ere, uste det, ba, maskara bat jantzita ibili naizela zenbait aspektutan, ezta? Jende aurrean bereziki, baina lagunartean ere bai. Baina ez maskara jakin ez zezaten ni nolakoa naizen edo nere oskolaren… baina mina hartzeko bildurrez bai. Eta, orduan, beti ausart eta beti indartsu, ez? Eta, ez dakit, erasokor ere bai seguruasko, oharkabean. Ba horregatik: segurasko nere egitazko ni hori definitu ezinda nebilelako edo onartu ezinda. Biak batera beharbada, ez? Eta hor, bueno, ez dira urte gehiegi pasa; esan nahi det, 10 urte azpitik dia, ba, konturatu nitzanean, ezta? pues “hau da naizena”, ezta?

Iñigo Etxezarreta (Donostia, 1995): Nik beti argi euki izan det. Ordun mezu hori uste det inportantea dela: beti ez dela prozesu super zail eta enrebesatu bat. Hau esaten det badagoelako horrelako biktimizazio prozesu bat LGTBI pertsonenganakoa, pentsatzearena dudak, zalantzak, ezinegona eta horrelako prozesu super gogor bat pasa behar dela beti horrea iritsi arte. Eta jende batentzat bada, baina seguru dela kontestuagatik, dagoelako jende bat heteronormaren zirkulo guztia errepikatzen duena eta horrek suposatzen ditu zalantza batzuk, ez?

Amaia Agirre (Amasa-Villabona, 1977): Uste det bazegola egitazko Amaia hori izkutuan, arrazoi ezberdinengatik, ba, ezin atera zebilena. Eta orduan izan zan, bueno, ba, bizpahiru urteko tarte hortan, ba, armariotik ateratzeaz gain, ba, bueno, mila kajoi iriki zitzaizkidanak, lehen giltzapian neuzkanak, ezta?

Kattalin Miner (Hernani, 1988): Eta 15-16 urtekin esaten det “bueno, ya está”, eta ez da ezer pasatzen. Eta beldurrik gabe ere, ya hor feminismoarekin lehenengo loturak baditut, esan nahi det, militantzia feministarekin, literatura bidez ere jasotzen detena; hainbat musikari lesbiana dia nere –ez dakit nola esan– idolo ere bai, ez? Eta esan: “Ostra, jende guzti hau bizi da, existitzen da, seguramente uste detena baino gehiago gera eta ez da seguramente hain gogorra izango kontatzen diguten bezela”, ez? Eta ordun ya momentu baten segidan iten det pausua. Orduan, klaro, gauza bat da noiztik jakin eta beste gauza bat noiz ateratzen zean armariotik; hori guztia konfiguratuta “a!”, hain zuzen ere, dala lesbiana zeala. Beste inkomodidade eta bilatze guzti hoiek bizitu izan dituzunak, bueno, ba, resumitzen dia momentu horretan edo itzultzen dia lesbiana izateakin. Ez zan sorpresa bat izan inorrentzat, obiamente.

Iñigo Etxezarreta (Donostia, 1995): Ordun bai aipatu dezaket ez zela horren zaila izan edo ez zela horren gogorra izan niretzat, bainan armairua egin izan nuen urte batzutan, ba, ez genekalako informazio nahikorik, ez nekalako erreferenterik... ikusten nuelako nire lagun batez ere gizon heterosexualen jarrerak zeintzuk ziren eta jarrera hoiek posizio bat ematen zietela haiei eskalan, eta nik esaten nun: “ostras, igual sozializatzen banaiz ni naizen bezala, jaso egingo det edo mina egingo didate” edo... Ordun esan nun: “mantendu behar det pixkat, armairu pixkat in behar det”. Gauza super jakina zen, nik pluma izan det betidanik, ez nun emakumeen gorputzetaz hitz egiten beraiek hitz egiten zuten modu sexualizatu horretan, eta hori seinale bat zen ere, ez?

Josebe Iturrioz (Ordizia, 1978): Lagun batzuei ya kontatu nie, ba, lesbiana bezela identifikatu nintzan eta... orduan bai, hor… Hala ere, bi emakumen arteko…ez? bi emakumen arteko edo harreman lesbiko bat –hobe esanda, ez?– mantentzea herri baten garai harretan ez zan batere errexa, ez? Bizi izan dittut armario eterno hoiek: denek pentsatzea zure laguna dela, ez zaudetela batera eta gauza hoiek.

Iñigo Etxezarreta (Donostia, 1995): 26 urte ditut eta oso urte gutxian aldatu da edo, behintzat, aurrerapauso haundiak eman dira gai honetan. Eta nahiz eta 8-10 urte pasa diren eskola garaitik, gauza asko aldatu dira, eta orduan gauza asko oraindik ez ziren hitz egiten, ez ziren gertatzen, tabu bat ziren eta bazen garai hori, ez?

Kattalin Miner (Hernani, 1988): Gaur egun 16-17 urtekin asko daude armairutik kanpora. Horrek poza ematen dit. Baina ni goiztiarra izan nintzan. Nere garaian zan como.. ostra! 16 urtekin ta… o “17kin ta…

Iñigo Etxezarreta (Donostia, 1995): Nik ez det euki LGTBI edo erreferentzia marikarik edo estetikoki genero-disidenterik, baina nire erreferenteak izan dira emakume feministak. Eta prozesu horretan hasi nintzen ikusten eta ezagutzen ya emakume feminista hoien iritzi, posizio, jarrera, eztabaida, hausnarketa… eta hoiek izan ziren nire erreferentzia. Eta beraiek ekarri ninduten neri feminismoa zer zen ulertzeak eta feminismoa zer zen ulertzeak ekarri nindun pixkat LGTBIren inguruko bestelako hausnarketa eta politizazio-maila bat ekartzea neri, ez? Pues ikustea marika izatea nik ikusten nuela modu ere erabaki politiko bat zela zentzu batean, ideia batzuk kanporatzen nituelako; ikustea marika deituko niola nire buruari, hori zelako normak insultatzeko edo zigortzeko erabiltzen zuena eta, orduan, nik apropiatuko nuela; edo beste diskurtso batzuk ekartzea ni nintzenera.

Kattalin Miner (Hernani, 1988): Ilusioz betetako garai bat bezela gogoratzen det, gogorra baino, ze ya behin erabakia hartuta daukazu, ez? ba erreferentziak bilatu nahia, garai hortan “The L World” serie famatu… lehengo lesbianen seriea hasten da botatzen Estatu Batuetan eta iristen zaigu hona itzulita eta, orduan, dena hor. Eta, orduan, nik oso pozik gogoratzen det zentzu hortan, ez? zan mundu berri bat irikitzen zitzaidana eta kriston gogoa neukana ezagutzeko.

Josebe Iturrioz (Ordizia, 1978): Herrietan eta horrela –orain igual aldatu egin da, ez? baino– garai batean bazirudien beste emakume batekin musukatzen bazinan edo afektibidadea erakusten bazenuela, ba, zan montatzen ari zinan antzerki bat eta normala zan tipoak gauzak esatea. Trioak egiteko proposamenak… pfff… “Sexualitate propio bat izaten mutilik gabe? Nola da posible hemen zakil bat ez egotea? Ba hortxe nirea”.

Iñigo Etxezarreta (Donostia, 1995): Kalera ateratzeak eta horrela juteagatik antsiedadea sentitu behar dudan momentuan eta beldur batzuk etortzen zaizkidan momentuan, da gizartean oraindikan biolentzia hori permititua dela eta gertatu daitekeela eta ez dela gure paranoia bat. Ordun, modu biolentoan bai sentitu izan det; beste momentu batzutan ahaldunduta eta izaten zen ahalduntze-prozesu bat: horrela jun nahi det eta listo. Ordun horrela jungo naiz. Baina momentu batzuk badira biolentoak, beldur bat sortzen duelako. Eta beldurra sortzen du, gizarteak oraindikan horrelako genero-adierazpenekiko biolentzia bat onartu duelako eta diskurtsoak daudelako horren kontra.

Kattalin Miner (Hernani, 1988): Amak, por ejenplo, iten zidan propaganda haundia, ez? harrotasun haunditik. “Zer moduz alaba?” ta “Ondo, bere neskakin” esaten zun, inorrek ezer galdetu aurretik. Ez? Osea… Baino jakitun, ba, herri baten ze-esan minimo bat emango zula, ez? ez det esaten ez dakit zer, baino ze-esana ematen du. Ta, ordun, horri aurreratu eta inorren aurretik plazan jarri.

Utzi zure ekarpena

Gipuzkoako aldundia Kutxa Eusko Jaularitza