Genero-rolak

Patriarkatuak dakartzan genero-rolei buruzkoa da bideo hau. Mutil ala neska moduan sozializatzeak zer ondorio dituen azaltzen dute elkarrizketatuek, eta 'heteroaraua' zer den ere esplikatzen dute.

Mailak: DBH

Proiektuak: EIMA 2.0. Herritarren ahotsak: transmisioa ikasgelan

Ikasgaiak: Balio etikoak

Gaiak: Genero-berdintasuna, Genero-aniztasuna

0 puntu 5 izarreko maximotik
0 iritzi guztira

Josebe Iturrioz (Ordizia, 1978): Gogoratzen dittuzu multzoen teoriak? Nola matematikan esplikatzen zizkiguten gauzak multzoekin, ez? Eta, orduan, multzo batean egongo dira A letra guztiak eta beste multzoan B letra guztiak... ba hori da gizon eta emakumeen definizioak, ez? Genitalidadearen arabera, hemen egongo dira zakiltxoak dittuztenak eta beste poltsan aluak dittuztenak, eta hortikan ez da inor mugittuko, eta beraien arteko harremanak izango dira X.

Miren Aranguren (Iruñea, 1981): Sistema patriarkalaren oinarrian esango nuke dagola lehenengo kontu bat dala ia gauza guztiak bitan banatzeana. Eta, bueno, lehenengoa da emakume eta gizonaren izendapena edo binarismo sexuala, ez? Generizatzen ditula pertsonak eta ez hori bakarrik, ez? ezaugarri batzuk ematen dizkie bai emakume eta gizon izendatzen dituzun gorputz hoiei eta botere harreman batean jartzen ditu, ez? botere asimetrikoan. Alegia, jerarkia bat sortzen du eta gizonak guztiz pribilegiatzen ditu.

Iñigo Etxezarreta (Donostia, 1995): Mutil moduan sozializatua izateak suposatzen du, adibidez, espazio publikoa hartzea, espazio publikoan egotea –txikitatik, e!–: klasean gehiago hitz egitera, futbol kanpoan erdian egotera, altuago hitz egitera, gorputzarekin espazio gehiago hartzera... Hori izan daiteke bat, espazio publikoa. Klaro, guk denbora guztian gure erreferentzia nagusiak gizonak baldin baditugu eta, gainera, espazioa hartzen duten gizon batzuk bezela, horrek suposatzen du, seguruena, pentsatzea pixkat mundua gurea dela, eta horrek autoestiman seguru eragina du, gure bizitza-espektatibetan eragina du, gure aspirazioetan... eragina du, ez direlako zalantzan jartzen.

Rina Cabeza (Azkoitia, 2002): Zenbat  jende bulimika egon da, ez? Ez dakit, atzenin, ba, gizartik transmititzen dun eredue dalako emakume argal batena eta horra ez bazea amoldatzen, ba, psikologikoki eragin eitten dizu ba gizartiaatik, ez? 

Iñigo Etxezarreta: Beldurra ez sentitzea, ez? eta hori… eske ikaragarria da. Beldurrik ez sentitzea bortxatua izatearena, zalantzan jartzearena zure burua, zure gorputzarekiko egongo diren objetualizazio guzti horiek sentitu behar ez izatea...

Josebe Iturrioz: Emakume hegemonikoa, patriarkatuak definitu duena goxoa bezela, ahula bezela, amatasun instintua duena, ez duena ahotsa altxatzen, neurri batzuk izan behar dittuena, bere bizitzan gauzarik inportanteena edertasuna izan behar du... maitasuna aurkitzea noizbait… Guzti hoiek badira erabiltzen dittugun elementuak emakume politiko hoiek definitzeko, erabiltzen ari garena da patriarkatua bera gure buruak definitzeko. Orduan, ba, nik uste baita ere zentzu horretan emakume izateko eta gizon izateko modu desberdinak aurkitu beharko genituzke…

Miren Artetxe (Hendaia, 1985): Azken baten, zertako gauden hezita, ez? neska bezela sozializatuta edo gizon bezela sozializatuta, gauza desberdinak eskatzen zaizkigu, ordun gaitasun desberdinak garatzen ditugu… Adibide bat jartzeaatik, ba, neska bat gaixotzen zaigu edo ematen dio… konortia galtzen du neska batek talde haundin eta segitun eukiko ditu bi neska albon, erizain lanetan. Askoz rarogoa da ikustea bi mutil, eta gainontzekok delegatzia zaintza lana bi mutil hoiei, ez? Neskak beti… bueno, ba, zaintza hoi, adibidez, hoi txorakeri bat da, baiño hori oso garbi ikusiko da.

Miren Aranguren: Txiki-txikitatik erakusten zaigu ere besteenganako... besteenganako in behar degula emakumeok, ez? Izan behar degula besteentzat, nolabait, eta horregatik egon behar degula guapa besteentzat, egon behar degula isilik hobeto besteentzat, egon behar degula baketsu besteentzat... eta horregatik, ba, da oso zaila ateratzea amorrua, ez segitzea moda, ez pintatzea, ez depilatzea... ez… bueno, gean bezela edo guk nahi degun bezela izatea. Askotan itsutu iten gea, ze oso zaila da jakitea guk benetan zer nahi degun, dazkagulako, bueno, ba kanpo eragin eta eraso pila bat. Orduan, bai, eguneroko borroka dao.

Josebe Iturrioz: Nik eskolan ikusten dittut ume asko kategoria hegemoniko hoietatik aldentzen direnak eta gizarteak gogor zigortuko dittu, bere genero-rolak eta esterotipoak bete ditzaten. Etxean segun zer ikusten dan, eta egia da, gainera, badarela beste elementu batzuk familiak berak ez dittunak kontrolatzen regulatu egiten dittuztenak umearen jarrerak, ez? Esate baterako, ba, ume bati adin batean panpinak gustatzen bazaizkio edo soinekoren batekin eskolara jutea edo, ez da ezer gertatzen. Baina adin batetik aurrera bai, ez? Gogoratzen dut ikasle bat esaten zuena, ez? LHan ya ilea luzea zuen eta hasi ziran berarekin sartzen LHn eta DBH lehenengo mailarako ya moztu egin zuen ilea. Ez? Eta, gainera, goitizena jarri zioten.

 

Kattalin Miner (Hernani, 1988): Hor arazoa sortzen diona jendeari da "hetero" horrek eta arazoa sortzen dion jendea heteroa dalako, esan nahi det, transexuala dalako ez. Heteroaraua eta heteropatriarkatua. Bueno, da aurreizki batzuk pixkat kostatu zaiguna txertatzen eta nik uste det gero eta errexago esaten ditula jendeak eta ulertzen ditula jendeak, ez?

Josebe Iturrioz: Esango nuke heteroaraua dala gizartearen produkzio-erregimen bat, nun determinatzen diren gorputzen nortasunak eta nolakoak izan beharko diren beraien harreman sexualak, espeziearen produkzio mota jakin batetara eramateko. Eta forma jakin hori izango litzateke, nun aita, eta aitak balio batzuk dittu, amak beste balio batzuk dittu eta unitate familiar kapitalista eta normatiboa bermatzen den, ez? Hori da heteropatriarkatua. Eta horrek suposaten duena da hor murgilduak dauden gorputzak nortasun markatu batzuk izan behar dituztela.

Kattalin Miner: Ulertzea heterosexualitatea hautu edo desira sexual edo lehentasun sexual bat bezela falazia bat da gaur egun. Falazia bat da, inor ez dalako armariotik ateratzen, heterosexuan bezela. Falazia bat da heterosexualidade presuntzio bat dagoelako gizarte honetan, dagoelako eraikuntza heteroarautu bat, hau da… eta heteroa esaten dugunean ez da ya zure desira sexuala, da horrek guztiak daukan antolakuntza, ez? Heteoarauak esan nahi du bikotera bideratua dala, umeak eukitzera bideratua dala, familiaren eraikuntza X bat egitera bideratua dala... Horregaitik izan leike lesbiana pareja heteroarautu bat. Ulertzen diazu? Pixkat konplikatzearren kontzeptua, ez?

Miren Aranguren: Askotan hitz egiten degu patriarkatuaz edo heteropatriarkatuaz, bai? nolabait indarra jartzeko ere arau heterosexualak dakan garrantzian gure jendartean. Arau heterosexuala esaten degunean, ez degu esaten bakarrik zein gustatu behar zaigun edo zeinekin oheratuko gean, bai? baizik eta, bueno, sistema politiko, ekonomiko eta sozial oso bat da.

Kattalin Miner: Ez du inporta zeinekin egiten duzun txortan. Baita ere inporta du, ez? Ze heteroarauak esaten du baita ere gorputz bakoitzak sexuan euki behar dun lekua zein dan. Hola dago eraikita, ez? bat aktiboagoa da, bestea pasiboa da; bat da zuloa, bestea da sartzailea; baten plazerra da zentralidadea, bestearena da kasualidadea... Eta abar, eta abar. Orduan, heteroaraua hori da, ez?

Josebe Iturrioz: Noraino iristen den heteroaraua, ez? Txortaketaren koreografia bat markatzen du, ez? nun ya emakume bat eta gizon bat enrollatzen direnean, zu emakumearen paperean bazaude, eta neri hau gertatu izan zait zeatikan enrollatu naiz bai neskekin eta mutilekin, ez? Eta, orduan, mutilekin koreografia erabat itxia dago. Txortaldia ere markatua dago, ia zeintzuk izango diran pauso hoiek. Orduan, ba, azken finean, nortasunaren… ba, hori, erroetara juten dan erregimen politiko, sozial eta sexual bat.

Kattalin Miner: Bueno, jende bat ofenditzen da: zer du txarretik heterosexuala izateak? Ba zuk jakingo dezu, ni ez naiz... Baino ez gera hortaz ari. Egin zazu larrutan nahi dezunakin edo ahal dezunakin, ta gizarte antolakuntza batez ari gera, ez? eta destinu batez, ez? heterodestinu eta heteroarau batzuz, denoi eragiten diguna, e? denoi eragiten diguna. Ez gea inor eskapatzen.

Utzi zure ekarpena

Gipuzkoako aldundia Kutxa Eusko Jaularitza