Praktika feministak

Askotan feminismoez hitz egiten da, pluralean, feminismoan egoteko modu asko daudelako. Euskal Herriko gaur egungo praktika feministetako batzuk ezagutuko ditugu bideo honetan, hainbat militante feministaren ahotik.

Mailak: DBH

Proiektuak: EIMA 2.0. Herritarren ahotsak: transmisioa ikasgelan

Ikasgaiak: Balio etikoak

Gaiak: Genero-berdintasuna, Bizikidetza

0 puntu 5 izarreko maximotik
0 iritzi guztira

Miren Aranguren (Iruñea, 1981): Niretzat feminismoa da e... bueno, bizirauten laguntzen diten pentsaera bat eta ikuspegi bat, emakume gisa gertatu zaizkidan gauza pila bat, ezinegona sortu didaten gauza asko, mina sortu didatenak, amorrua sortu didaten gauza asko, ba, politizatzeko zubi bat. Alegia, ez pentsatzeko nere arazo personalak diala edo nere izakeraren ondorioz gertatu zaizkidala hainbeste gauza, baizik eta emakume naizelako, zapalkuntza patriarkal bat existitzen dalako eta, nik bezelaxe, ba, beste emakume askokin konpartitzen deten zerbait dalako, ez?

Josebe Iturrioz (Ordizia, 1978): Feminismoak suposatzen duena da zuk zure burua kritikoki berrikustea, ez? Ez da hartzen duzun pegatina bat edo denda batean erosten duzun kamixeta bat ta gainean jartzen duzuna ta… ez? Baizik eta bai da hausnarketa sakon bat eta, gainera, alde pribatua eta publikoa ukitzen duena.

Miren Aranguren: Neri lagundu dit, ba, nolabait personaletik kolektiborako salto hori iten, ez? ze, bueno, badago esaldi bat esaten du: “feminismoa da personalki bizitzeko modu bat eta kolektiboki borrokatzekua”, ez? Bueno, asko gustatzen zait, ze egia da gaur egun asko sentitzen diala feminista edo izendatzen dutela beren burua feministatzat, baina uste det oso garrantzitsua dala praktikarako salto kolektibo hori, ez? Politizatzea. Esango nukeelako beste edozerren gainetik dala teoria politiko bat, mundu ikuskera zehatz bat ematen diguna –horregatik esaten degu askotan betaurreko moreena–, eta, bueno, laguntzen diguna, ba, beste prisma batetik mundua eta errealitatea begiratzen.

Iratxe Retolaza: Gaur egun feminismoan egoteko modu pilo bat daude, modu pilo bat daude. Bai? Badaude praktika batzuk kulturalak direnak. Eta hori ere bada, ez? Badaude praktika feminista kulturalak eta badago jende bat bere feminismoa hortik praktikatzen duena, modu askotara. Eta gero, feminismoaren barruan, pentsamendu eta talde, korronte, pilo bat daude.

Kattalin Miner (Hernani, 1988): Ez da hainbeste zenbat klase dauden, da zenbat borroka dauden feminismoan barrun, eta norbanako edo taldeek non jartzen duen gorputza. Eta ez, gainera, betirako. Esan nahi det: momentu batzutan lehentasun batzuk daude, eta hor sartuko zea burubelarri, ez?

Iratxe Retolaza: Badaude talde batzuk, adibidez, ba, sexualitatearen askapenean jartzen dutenak indar handiena, ba, hor dauden kideen beharra, premia eta konplizidadeak hortik datozelako eta, bueno, badaude ba bollera taldeak.

Kattalin Miner: Bueno, ni bollera bezela seguramente hori da nere etxea, ez? Bollera bezela eragin dezakedan edozein esparru edo edozein ikuspuntu, eta, bueno, hortik beti eragingo det, twiterren baldin bada ere, ez? Hori da nere lekua, eta heteroaraua suntsitzea eta heteroarauari buelta bat ematea behintzat bai izango dira nere… personalki igual gehien egongo naizena, ez?

Iratxe Retolaza: Badago feminismo bat abertzaleagoa dena, eta Euskal Herriaren ikuspegia bere ardatzean duena; adibidez, Euskal Herriko Bilgune Feministak, ba, badu ardatzean, bere ardatzean Euskal Herria eta euskara da erdigune nagusi bat. Eta beste feminismo batzuentzat ba ez da ardatza hain garrantzitsua Euskal Herria eta euskara.

Miren Aranguren: Zapalkuntza hirukoitz hortatik abiatzen du errealitatearen ikuspegi hori eta da: bueno, ba, nazio edo herri bezela zapalduak gaudela, emakume gisa zapalduak gaudela eta klase bezela zapalduak gaudela. Ez?

Iratxe Retolaza: Badago feminismo marxista, ez? momentu hontan indarra hartu duna, lehen ere bazegona 80ko hamarkadan, baina momentu hontan indarra hartu duna, euskarari ere bere lekua hartu diona, ez? Eta, bueno, mugimendu hortan, adibidez, klase-ikuspegiak du garrantzi haundiena, ez? Eta langile emakumearen ikuspegitik ardazten dituzte bere aldarrikapen nagusiak.

Miren Aranguren: Daude neska gazteak ere, ba, bere interpretazio propioak egiten dituenak, ez? eta gaztetasunetik ere ekarpenak egiten dituztenak. Daude azkeneko urteetan oso indartsu, ba, feminista dekolonialak Euskal Herrian, ez? Edo emakume migratu eta razializatutakoak elkartzen dituzten elkarteak, batzuk mixtoak –Euskal Herrian jaiotako beste batzukin elkartzen dianak– eta beste batzuk ez mixtoak –bakarrik emakume arrazializatu eta migratutakoak biltzen dituenak– eta haien proposamena da, ba, feminismo antiarrazista bat egitekoa, ez?

Josebe Iturrioz: Joe, kritikoak izan dira feminismo ez dekolonialekin edo feminismo txuriekin. Eta kritika hoiek onartu behar dira. Esan nahi dut, ez dago… ez da nire posizioa, ni agian nere feminismoa edo nik landu dudana orain arte ez da dekoloniala, bainan ez dut… horregatik ez dut esango hori ez dela feminismoa. Eta askotan, segun eta ze feminismo ildo sartzen diren, kritikoak izango dira orain arte egon diren –ba hori, ez?– feminismo batzuekin edo praktika batzuekin.

Miren Aranguren: Bueno, nik uste det praktika feminista asko daudela eta gaur egun hitz egitea korronte feministei buruz neri behintzat egiten zait pixka bat zaila, bai? Iruditzen zaidalako zenbait taldetan ere uztartu daitezkeela bai korronte edo ikuspegi ezberdinak. Askok edan degula feminismo erradikaletik, asko edan degu ere –edo saiatu gea edaten– feminismo beltzetik edo lesbiana feministetatik, bereziki planteatzen dutenean –edo feminismo sozialistetatik edo marxistetatik–, bereziki planteatzen dutenean zapalkuntzen arteko artikulazio bat dagoela, gurutzaketa bat dagoela, osea, zapalkuntza hoiek ez diala batzen eta, horren ondorioz, emakume guztiak ez geala berdinak eta gure artean ere bereizkeri egoerak existitzen diala, ez?

Kattalin Miner: Bi kezka nagusi bezela Euskal Herriko mugimendu feministan parte bezela: neretzako dekolonialitatea eta transexualitatea dia. Nere ustez oraintxe bertan, ba, heldu nahi dizkiedan bi gai, ez? Zorretan gauden bi gai iruditzen zait, ez? mugimendu bezela.

Miren Aranguren: Gero dago beste korronte… korronte bat edo mugimendu bat dala transfeminismo bezela izendatu zana. 2009. urtean hartu zun izendapen hori eta bereziki dator queer teorietatik, 90eko hamarkan queer teorien garapen hortatik. Bueno, azaleratzen duen gatazketako bat da sujetu politikoarena zalantzarik gabe, ez? Ze zein da, emakumea al da edo emakumeak al dira ordezkatzen dutenak mugimendu feminista, bakarrik, ez? Zer gertatzen da putekin, zer gertatzen da lesbianekin, zer gertatzen da transexualekin? Ez? Hoiek guztiak sartzen ditugu emakumeen zaku hortan?

Kattalin Miner: Gaur egun? Gaur egun esango nuke identitarioa baino praktika multzo bat dala transfeminismoa. Ez? Nundik eragiten diozun eta zer daukazun bistan. Ertzei begiratuko dien mugimendu bat, mugimendu feminista bat, da, ez? Ez dana norberaren ongizatearekin konformatuko, baizik eta beti ikusiko duna zenbat ertz dauden intersekzionalidade guzti horretan eta beti hoien lekutik ingo duna aldarri.

Miren Aranguren: Bueno, nik uste det oso garrantzitsua dala konsziente izatea ez dala existitzen feminismo bakarra eta, ondorioz, planteatzen duen alternatiba politikoa edo proposamen politikoak, ba, diala ezberdinak ere.

Kattalin Miner: Gauza batzuk bai ukatzen diala. Esan nahi det, eskuineko feminismoa ez da feminismoa, deitu nahi badiote ere hola. Botinek ere esan zun feminista zala. Edo nik zer dakit, PPko askok, ez? Ez, nik uste det hor badaudela, Euskal Herrin batez ere... edo transfoboa dana… bai, deitu zure buruai feminista, baina transfobiak herri hontako –behintzat historikoki– herri hontako feminismoan –Euskal Herrikoan esaten det, e– ez du lekurik euki, eta ez du eukiko, orain zuk zure burua izendatuta ere, ez?

Miren Aranguren: Nik ez det ulertzen sistema patriarkala kapitalista gabe eta sistema kolonialik gabe. Ordun, gurutzaketa hortatik, ba, saiatzen gea gure borroka, ba, antikapitalista, antikolonialista, antiarrazista eta antipatriarkala edo feminista izan dadila.

Kattalin Miner: Antikapitalista ez baldin bada, eske apenas lortuko deun kapitalismoaren kontra iten ez badeu, emakumeentzako eta beste gorputz batzuentzako bizitza hoberik.

Josebe Iturrioz: Feminismoa garatuko balitz, kapitalismoarekin bukatuko genuke. Ez? Hori da feminismo radikal bat. Osea, feminismo instituzional bat edo feminismo… berdintasunaren feminismoa ez da radikala izango, izango da reformistagoa. Zentzu horretan gure feminismoa da iraultza bat proposatzen duen feminismo bat, ez? Benetan aldaketa sakon bat bideratu nahi duen posizio politikoa. Hain radikala eta hain sakona, nun azkenean esaten dugu: eske feminismoa benetan garatuko balitz, azkenean gure gizartean emakumeak eta gizonak, gaur egun ulertzen ditugun bezela, ez lukete zentzurik izango. Zentzu horretan radikala, ez?

Utzi zure ekarpena

Gipuzkoako aldundia Kutxa Eusko Jaularitza